Bu dövrün hansı özəllikləri var?
Bir neçə gün sonra qışın ən sərt fazası olan Kiçik çillə öz yerini Boz aya təhvil verəcək. Məlum olduğu kimi, Kiçik çillə yanvarın 31-dən fevralın 19-dək davam edir. Artıq 20 fevraldan Boz ay başlayır.
Ümumiyyətlə, xalq təqviminə görə, qış fəsli 3 hissəyə bölünür. Bunlar 40 gün davam edən Böyük çillə, 20 gün çəkən Kiçik çillə və daha sonra 30 günlük Boz aydır. Təqvimə əsasən Böyük çillə dekabrın 21-dən daxil olur və yanvarın 30-dək davam edir. Daha sonra qeyd etdiyimiz kimi, Kiçik çillə və Boz ay gəlir.
Adətən Böyük çillə daha mülayim olsa da, Kiçik çillə daima şaxtalı, sərt soyuq havalarla müşahidə olunur. Həmişə sərt soyuğuna görə Kiçik çillə mifologiyada amansız, həyatı donduran, qorxulu bir qüvvə kimi təsvir olunur. Yaşı min illərə çatan bu mərasim həm də insanları qışda keçən mülayim havaya aldanmamağa çağırır.
Kiçik çillənin son çatması şaxtalı, sərt qışın sonu demək deyil. Boz ayda da havalar kifayət qədər sərt soyuqla müşahidə olunur.
Ümumiyyətlə, Boz ay Novruz bayramından əvvəl bir ayı əhatə edən dövrə verilən addır. Xalq arasında bu dövrə boz ayla yanaşı, “alaçalpo(v)”, “çilləbeçə”lər, “ağlar-gülər ay” da deyirlər. Ayın bu cür adlandırılması onun buludlu, yağışlı, küləkli, bəzən də günəşli, bir sözlə, dəyişkən olması ilə bağlıdır.
Boz ayda olan dörd çərşənbə müqəddəs sayılıb və təbiətin dəyişilməsində dörd ünsür - su, torpaq, yel və od mühüm rol oynayıb. Bu çərşənbələrin hər birinin ayin və mərasimləri var.
Adətən insanlar Boz ayda Novruz bayramına hazırlaşır. İlk olaraq bayram səmənisi qoyular, evlərdə təmizlik işləri aparılar.
Boz ayla bağlı maraqlı bir faktı da qeyd edək ki, qış mülayim, qarsız-boransız keçsə də, novruzgülü Boz ay girməmiş heç vaxt açmır. Ən sərt keçən qışda isə Boz ayın əvvəlində cənub tərəfdə qarın altından zərif çiçəklər boylanır.
